Gebroken sleutelbeen
Laatste update:
Geschreven door Bauke Kooistra, orthopedisch chirurg
Heb je je sleutelbeen gebroken? Dan is het is belangrijk om te begrijpen hoe dit type breuk meestal behandeld wordt.
Sleutelbeenbreuken genezen vaak zonder operatie. Een behandeling met een sling is dan voldoende. Maar als de botdelen ver uit elkaar liggen, kan een operatie de kans op genezing verhogen. Soms is de keuze tussen verschillende behandelingen lastig. Verschillende artsen kunnen daarin ook verschillende adviezen geven.
Op deze pagina staat zoveel mogelijk informatie over sleutelbeenbreuken. Zodat je een zo goed mogelijk keuze in de behandeling kan maken.
Wat is een gebroken sleutelbeen?
Een gebroken sleutelbeen heet ook wel een claviculafractuur. Meestal wordt dit veroorzaakt door een val direct op de schouder. Bijvoorbeeld door een val van een wielrenfiets.
Wat is het probleem precies?
Het sleutelbeen vormt een verbinding tussen je borstbeen (ribbenkast) en je schouderblad.
Door een ongeval kan het breken op verschillende plaatsen: aan beide zijkanten, of middenin. Soms staan de breukdelen dicht bij elkaar. Zoals hieronder:
Maar soms staan de botdelen verder weg van elkaar. In dit laatste geval kan het moeilijker zijn voor de 2 botdelen om naar elkaar toe te groeien.
Wat voel ik
De meest voorkomende symptomen van een gebroken sleutelbeen zijn:
- Pijn van de breuk.
- Kraken van de botdelen bij (vooral bovenhands) bewegen.
- Soms zijn er tintelingen in de arm. Dit komt doordat zenuwen vlak onder het sleutelbeen geprikkeld kunnen raken.
Bij wie komen gebroken sleutelbeenderen voornamelijk voor?
Mensen die aan contactsporten doen, hebben een grotere kans op een gebroken sleutelbeen. Echter, iedereen kan zijn sleutelbeen breken door een val of directe impact.
Diagnose
We kunnen de diagnose goed stellen met een röntgenfoto. Hierop kunnen we ook beoordelen hoe ver te botdelen uit elkaar liggen.
Rontgenfoto van een ‘mooie’ sleutelbeenbreuk
Rontgenfoto van verplaatste (gedisloceerde) sleutelbeenbreuk
Verder is het belangrijk om te kijken of er andere letsels zijn. Zoals breuken van de ribben of van het schouderblad.
Behandeling
Meestal volstaat een behandeling zonder operatie. De breuk zal dan in grote meerderheid van de gevallen binnen 6 maanden genezen.
De vraag is wanneer een operatie wél nuttig is.
Er is overeenstemming dat een operatie voor een sleutelbeenbreuk nodig is als:
- er een huidwond met verbinding met de breuk, of
- er ook meerdere ribben zijn gebroken aan dezelfde kant, of
- als het schouderblad ook gebroken is. Dit noem je een ‘floating shoulder’.
- als de breuk aan de zijkant van het sleutelbeen zit en als de breuk is verplaatst (bron)
Maar er is momenteel nog discussie over het nut van een operatie bij breuken in het midden van het sleutelbeen. Ook als de breukdelen niet meer tegen elkaar staan. De discussie is er vooral omdat bij dit type breuken de kans op genezing zonder operatie alsnog 85 van de 100 is. Met operatie is deze kans 99 van de 100 (bron).
Dit voordeel moet je afwegen tegen de kans op complicaties door een operatie. Die complicaties zijn vooral een infectie (4 op de 100) en het alsnog niet aan elkaar groeien van de breuk (1 tot 4 op de 100) (bron). In beide gevallen moet dan een nieuwe operatie plaatsvinden.
Er zijn eigelijk 3 studies die een behandeling met en zonder operatie eerlijk met elkaar hebben vergeleken bij een verplaatste breuk van het midden van het sleutelbeen. Uit 1 studie bleek dat patienten tevredener waren na een operatie (bron). Maar uit 2 andere studies bleek geen duidelijk verschil in uitkomsten tussen een operatie en geen operatie (bron 1, bron 2).
Mocht een breuk niet vastgroeien na behandeling zonder operatie, dan kan dit alsnog een operatie plaatsvinden.
Hoe snel is een behandeling nodig?
Het belangrijkste is om snel een mitella of brace te krijgen. Zodat je minder pijn hebt.
Een echte spoedoperatie is alleen nodig als de bloedvaten of zenuwen naar de arm ernstig beschadigd zijn. Maar dat is heel zeldzaam.
Behandelingen zonder operatie
Bij een behandeling zonder operatie geef je het sleutelbeen zoveel mogelijk rust om te kunnen genezen.
Dat kan met een mitella, maar soms geeft dit alleen maar meer klachten. Dat komt omdat de schouder de neiging heeft om naar voren te hangen in een mitella. En dat is niet prettig voor het sleutelbeen.
Daarom kan ook een speciale brace worden gegeven, waarin de schouderbladen wat naar achteren worden geduwd. Dat is vaak prettiger. Het is vaak nodig om bovenstaande 4 tot 6 weken te dragen.
Na enkele maanden wordt een nieuwe röntgenfoto gemaakt om de botgenezing te bekijken.
Behandeling met operatie
Zie hiervoor de aparte pagina over een operatie bij een sleutelbeenbreuk.
Video
Samenvatting van de video
In deze video leg ik uit wat een gebroken sleutelbeen is. Het sleutelbeen is het bot tussen het borstbeen en de schouder. Een breuk ontstaat vaak door een val direct op de schouder, bijvoorbeeld bij een fietsongeluk of ander ongeluk. Dit geeft meestal direct pijn, zwelling en soms een voelbare knik of bobbel bij de breuk. De diagnose wordt gesteld met lichamelijk onderzoek en een röntgenfoto. In de meeste gevallen groeit een gebroken sleutelbeen vanzelf weer vast zonder operatie. Een operatie kan nuttig zijn als de botstukken ver uit elkaar staan, als de breuk niet goed geneest of als er schade is aan de huid, bloedvaten of zenuwen.
In deze video bespreek ik
- Wat een gebroken sleutelbeen is
- Hoe een sleutelbeenbreuk meestal ontstaat
- Welke klachten erbij passen
- Hoe de diagnose wordt gesteld
- Wanneer behandeling zonder operatie voldoende is
- Wanneer een operatie nuttig kan zijn
- Hoe het herstel na een operatie verloopt
- Welke risico’s en complicaties bij een operatie horen
Volledig transcript van de video
Wat is een gebroken sleutelbeen?
Een gebroken sleutelbeen komt veel voor, vooral na een val of ongeluk.
Mijn naam is Bauke Kooistra, schouderchirurg in Medische Kliniek Velsen. In deze video leg ik uit wat een gebroken sleutelbeen is, hoe we het behandelen en wanneer een operatie nuttig kan zijn.
Om te beginnen: wat is een gebroken sleutelbeen precies?
Het sleutelbeen is het bot tussen het borstbeen en de schouder.
Bij een harde val direct op de schouder, zoals bij een fietsongeluk of een ander ongeluk, kan het sleutelbeen breken. Dat zorgt meestal voor directe pijn, zwelling en vaak een voelbare knik of bobbel op de plek van de breuk.
Soms ziet u ook een blauwe plek of kunt u de arm niet goed optillen door de pijn.
Diagnose van een gebroken sleutelbeen
We stellen de diagnose met lichamelijk onderzoek en een röntgenfoto.
Op die foto kunnen we zien waar de breuk zit en of de botdelen goed op hun plek zijn of zijn verplaatst.
Behandeling zonder operatie
In de meeste gevallen groeit een gebroken sleutelbeen vanzelf weer vast.
Als de botstukken nog goed op hun plek liggen, of in ieder geval niet heel erg verschoven zijn, is een operatie meestal niet nuttig.
U krijgt dan een draagband of mitella en u start al snel met rustige oefeningen.
De eerste dagen zijn natuurlijk pijnlijk, maar na een paar weken wordt het vaak al veel beter.
Autorijden en gewoon fietsen kan in de praktijk vaak weer na ongeveer zes tot acht weken. Racefietsen valt hier niet onder.
De voorwaarde is dat u de arm weer goed onder controle heeft en dat bewegen geen pijn geeft.
Volledige genezing van de breuk duurt gemiddeld zes maanden.
Als u enkele jaren na de breuk kijkt, is ongeveer zeven van de tien mensen tevreden met de behandeling.
Wanneer is een operatie nuttig?
Soms kan een operatie toch nuttig zijn. Dat is bijvoorbeeld zo als de botstukken heel ver uit elkaar staan.
Dan is er namelijk meer kans dat de breuk zonder operatie niet goed vastgroeit.
Bij belangrijke schade aan de huid, bloedvaten of zenuwen is er sowieso een duidelijke reden voor een operatie.
Ook als de breuk uiteindelijk na maanden niet goed aan elkaar is vastgegroeid en dit klachten geeft, kan een operatie nuttig zijn.
Hoe gaat een operatie bij een gebroken sleutelbeen?
Bij een operatie zetten we het sleutelbeen weer aan elkaar vast met een metalen plaat en schroeven.
Daarmee komt het bot stevig vast te zitten, zodat het in de juiste stand kan genezen.
Een operatie gebeurt onder narcose. Als u naast het sleutelbeen geen andere zware letsels heeft, kunt u vaak dezelfde dag weer naar huis.
Herstel na de operatie
Na de operatie mag u de arm in principe meteen weer bewegen.
U begint met lichte oefeningen om de schouder soepel te houden.
Na ongeveer zes weken mag u de schouder in principe weer volledig belasten in het dagelijks leven.
Hele zware belasting, zoals opdrukken, mag pas weer zodra we op een röntgenfoto hebben gezien dat de breuk echt is vastgegroeid.
Gemiddeld is dat ruim drie maanden na de operatie.
Resultaat van de operatie
Ongeveer acht tot negen van de tien mensen is tevreden na een operatie.
Risico’s en complicaties
Zoals bij elke ingreep zijn er ook risico’s.
De meest voorkomende complicatie is een wondinfectie. Dat gebeurt bij ongeveer vier op de honderd mensen.
Soms irriteert de plaat onder de huid. In dat geval kunnen we, zodra de breuk is genezen, de plaat weer verwijderen.
Dat gebeurt bij ongeveer twintig op de honderd mensen.
Heel soms groeit het bot niet goed vast. Dat komt voor bij ongeveer twee op de honderd mensen. Dan kan een nieuwe operatie nodig zijn.
Samenvatting
Samengevat: een gebroken sleutelbeen geneest meestal goed zonder operatie.
Een operatie kan wel verstandig zijn als de botstukken heel erg zijn verplaatst, als de breuk niet geneest of als er schade is aan de huid, belangrijke zenuwen of bloedvaten.
Bij een operatie geneest een breuk gemiddeld wat sneller dan zonder operatie, maar er is ook een kleine kans op complicaties.
Wilt u meer informatie? Bekijk dan de omschrijving onder de video.
Conclusie
Een gebroken sleutelbeen is een veelvoorkomende breuk. Het meest voorkomende type sleutelbeenbreuk, midden in het bot, geneest vaak zonder operatie. Een operatie kan nodig zijn als de botdelen (erg) ver uit elkaar liggen, als er ook andere botten zijn gebroken, of als er ook forse schade is aan huid, zenuwen of bloedvaten.
Veelgestelde vragen over sleutelbeenbreuken
Wat zijn de risico's van het uitstellen van een operatie na een sleutelbeenbreuk?
Op zich lijkt het later (na 3 weken, maar binnen 3 maanden) opereren van sleutelbeenbreuken geen extra risico’s met zich mee te brengen, volgens wetenschappelijk onderzoek (bron).
Ik ben in het buitenland en heb mijn sleutelbeen gebroken. Hoe snel moet ik daaraan worden geopereerd?
Àls een operatie al nodig is voor een sleutelbeenbreuk, dan heeft dan vrijwel nooit haast. Er is alleen spoed in geval van botbreuken aan omliggende botten (ribben of schouderblad) of bij een huidwond ter plaatse van de botbreuk. In andere gevallen kan een operatie zeker enkele dagen tot weken wachten.